صندوق سرمایه گذاری چیست؟
موفقیت و پیشرفت مالی یکی از اهدافی است که هرکدام از ما به اشکال مختلف در طول زندگی خود به دنبال آن هستیم. طبیعتا برای اینکه هر فردی بتواند زندگی مالی خود را بهبود ببخشد باید با انواع گزینه های سرمایه گذاری تا حدودی آشنایی داشته باشد تا بتواند از وضعیت مالی خود در مقابل تورم و از بین رفتن ارزش پول محافظت کند. چرا که سرمایه گذاری یکی از راه هایی است که شما می توانید از طریق آن ارزش دارایی های خود را حفظ کنید و آن ها را بیشتر کنید. به قول یکی از محبوب ترین ثروتمندان عصر حاضر رابرت کیوساکی: پس انداز کردن پولی که هرروز در حال از دست دادن ارزش خود است به تنهایی کافی نیست، بلکه این سرمایه گذاری است که شما ثروتمند می کند. حال این سرمایه گذاری روش های مختلفی دارد و هرکدام از آنها برای موفقیت آمیز بودن نیازمند داشتن مهارت و اطلاعات کافی است. یکی از این سرمایه گذاری ها، سرمایه گذاری در بورس است که در صورتی که به درستی و با مهارت انجام شود می تواند بازدهی مناسبی را برای سرمایه گذار به ارمغان بیاورد. اما شاید همه افراد مهارت، اطلاعات و یا زمان کافی را برای سرمایه گذاری در بورس در اختیار نداشته باشند. به همین دلیل این افراد باید به روش های دیگری در بورس سرمایه گذاری کنند. یکی از راه های سرمایه گذاری غیرمستقیم در بورس، سرمایه گذاری در صندوق سرمایه گذاری است.
چه میزان از سرمایه خود را به خرید صندوق ها اختصاص بدهم؟
این موضوع کاملا به شرایط شما در عرصه معامله گری در بازار سرمایه بستگی دارد. چنانچه فردی هستید که تمایل زیادی به سرمایه گذاری در بازار بورس دارید اما وقت، دانش و مهارت لازم را در این حوزه ندارید قطعا صندوق سرمایه گذاری در سهام و مختلط گزینه ایده آلی محسوب می شوند اما اگر شما فردی هستید که معاملات فعالی در بازار سرمایه انجام می دهید لازم به ذکر است که با توجه به حجم سنگین سرمایه در اختیار صندوق های سرمایه گذاری عموما در دوران رونق بازار سرمایه ارزش واحدهای سرمایه گذاری صندوق ها با رشد قابل توجهی روبه رو می شود و در سایر دوران عملکرد خنثی ارایه می دهند. با این وجود بسیاری از معامله گران بازار سرمایه بخشی از سرمایه بورسی خود را به خرید واحدهای صندوق های سرمایه گذاری با سابقه درخشان تخصیص می دهند تا در واقع بتوانند عملکرد مضاعفی را در بازار تجربه نمایند. بنابراین با توجه به سابقه معاملاتی خود و ارزیابی صندوق های مختلف پیشنهاد می گردد تا بخشی از سرمایه خود را به خرید واحدهای صندوق های سرمایه گذاری تخصیص بدهید.
صندوقهای سرمایهگذاری مختلط
این صندوقها را میشود به افرادی که نه ریسکپذیر هستند و نه ریسکگریز توصیه کرد. این صندوقها معمولا در سهام و اوراق با درآمد ثابت به یک نسبت سرمایهگذاری میکنند.
این صندوقها را از لحاظ ریسک و بازدهی میتوان در حد وسط دو صندوق سرمایهگذاری در سهام و صندوق با درآمد ثابت دانست. نسبت سرمایهگذاری در سهام و اوراق با درآمد ثابت همیشه یکسان نیست و قابل نوسان است. اما این نوسان نمیتواند بیش از دامنه ۴۰ تا ۶۰ درصد انجام شود.
صندوقهای سرمایهگذاری مختلط تاثیرپذیری کمتری نسبت به صندوقهای سهامی، در شرایط تورمی دارند.
آیا صندوقهای سرمایهگذاری مطمئن هستند؟
از قدیمالایم گفتهاند که سرمایهگذار همانند کبوتر بر روی لبه بام است که به محض احساس کوچکترین علائم خطر، پرواز خواهد کرد. در خصوص صندوقهای مذکور نیز همواره این سوال برای سرمایهگذاران وجود دارد که «آیا صندوقهای سرمایهگذاری مطمئن هستند»، چه سازوکار قانونی برای نظارت بر آنها وجود داشته و از کجا بدانیم که سرمایه خود را در اختیار یک نهاد قابل اطمینان قرار دادهایم؟ در این خصوص ابتدا بد نیست به قانون مراجعه کنیم. این نهادها ابتدا در سال 1384 در قانون مورد توجه قرار گرفته و به صورت رسمی پذیرفته شدند. در این سال قانون بازار اوراق بهادار به تصویب رسید که یکی از قانونهای مادر و اصلی در خصوص فعالیت در بورس است. در ماده یک این قانون به صورت خلاصه و مختصر به صندوقهای سرمایهگذاری اشاره شده است. به نحوی که در این ماده قانونی فعالیت اصلی این صندوقها را سرمایهگذاری در بازار اوراق بهادار دانسته و مالکان را در سود و زیان صندوق شریک میداند. اما در چهار سال بعد یعنی در سال 1388 قانون جدیدی به نام قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به تصویب رسید که به صورت مفصل به بحث تاسیس، چگونگی اداره، انحلال، اساسنامه و موارد اختلافی بین سرمایهگذاران و صندوق اشاره کرده است. برای اطلاع بیشتر میتوانید مواد 2 تا 7 این قانون را مطالعه کنید. بنابراین مشخص شد که صندوقهای بورسی یک نهاد مالی کاملا قانونی و رسمی هستند که سازمان بورس و اوراق بهادار نیز بر عملکرد آنها نظارت میکند. ضمن آنکه مجوز تاسیس آنها را نیز سازمان بورس صادر کرده و هر چند ماه یکبار توسط حسابرسان حرفهای اقدام به حسابرسی از صندوق میکند.
صندوقهای سرمایهگذاری در سهام
صندوقهای سهام به صندوقهایی اطلاق میشوند که بر اساس شرایط درج شده در اساسنامه و امیدنامه خود حداقل ۷۰ درصد ترکیب داراییهای خود را در سهام شرکتهای پذیرفتهشده در بورس یا بازار اول فرابورس سرمایهگذاری میکنند. این صندوقها در ایران با توجه به تعداد واحدهایی که مجاز به انتشار هستند، به دو دسته بزرگ و کوچک تقسیمبندی میشوند. در صندوقهای کوچک تعداد واحدهای سرمایهگذاری قابلانتشار حداقل پنج هزار و حداکثر ۵۰ هزار واحد سرمایهگذاری و در نوع بزرگ، این ارقام بین ۵۰ هزار و ۵۰۰ هزار واحد سرمایهگذاری بوده و ارزش اسمی هر واحد سرمایهگذاری در ابتدای آغاز بکار صندوق معادل یک میلیون ریال است.
همانطور که پیش از این بیان شد، صندوقهای سرمایهگذاری در سهام حداقل ۷۰ درصد منابع مالی خود را در سهام شرکتها سرمایهگذاری میکنند؛ بنابراین ریسک سرمایهگذاری در این صندوقها در مقایسه با صندوقهای با درآمد ثابت بیشتر و همچنین احتمال کسب بازدهی بالاتر در این نوع صندوقها نیز بیشتر است. این مدل سرمایه گذاری مناسب افرادی است که دارای قدرت ریسکپذیری بالاتری بوده، دید بلندمدت به سرمایه گذاری خود داشته و درعینحال تخصص یا فرصت کافی برای سرمایهگذاری در بورس را ندارند. لازم است بدانید که صندوقهای سرمایهگذاری سهامی در استراتژی سرمایهگذاری خود با یکدیگر متفاوت هستند و ممکن است محافظهکارانه، میانهرو یا تهاجمی باشند.
برای سرمایهگذاری در این صندوقها توصیه میشود حتماً به امیدنامه شرکت مراجعه کرده تا از استراتژیهای آنها و ابزارهایی که در آنها سرمایهگذاری میکنند؛ مطلع شوید.
البته با گذشت زمان هرچه عملکرد صندوق موفقتر بوده و سودآوری بیشتری داشته باشد، ارزش واحدهای آن صندوق هم افزایش پیدا میکند و در مقابل اگر صندوق عملکرد مناسبی نداشته باشد، ممکن است ارزش واحدهای سرمایهگذاری صندوق رشد مناسبی نداشته و حتی کاهش هم داشته باشد.
ویژگی صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت
با توجه به توسعه ابزارهای مالی در ایران شاهد انتشار اوراق مشارکت و گواهی های سپرده بانک ها و شرکت های مختلف خصوصی و دولتی هستیم. برای اینکه این اوراق جذابیت لازم را نزد سرمایه گذاران داشته باشند عموما نرخ سودی بالاتر از سپرده های بانکی دارند و عموما دارای سودی ۳ الی ۴ درصد بالاتر از سپرده های بانکی دارند و از طرفی تضمین شده هستند و این موضوع باعث می شود تا بسیاری از سرمایه گذاران به این اوراق جذب شوند. صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت نیز بخش قابل توجهی از سرمایه های خود را در این اوراق سرمایه گذاری می کنند تا از این دریچه بتوانند بازدهی بالاتری نسبت به سپرده های بانکی ایجاد نمایند. ضمنا برخی از صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت بانکی نیز به دلیل قوانین حاکم بر آن بانک یک الی دو درصد بالاتر از سایر صندوق های مشابه سود پرداخت می کنند. برای مثال اگر صندوق های دیگر سود ۲۰ درصدی می پردازند آن صندوق خاص سود ۲۲ درصدی را پرداخت می نماید.
صندوق سرمایه گذاری طلا
امروزه در کنار امکان خرید و فروش فیزیکی طلا میتوان گواهی سپرده طلا یا صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا را نیز معامله کرد. یکی دیگر از انواع صندوق سرمایه گذاری در ایران صندوق های سرمایهگذاری مبتنی بر طلا هستند که روش نوینی برای سرمایهگذاری غیرمستقیم بر روی طلا میباشند. این صندوقها هم نیاز مخاطبان بازار سرمایه را برطرف میکنند و هم چالشها و دغدغههای خرید سنتی طلا را ندارند.
در کشورمان بانک های رفاه و صادرات با همکاری بورس کالای ایران، اوراق گواهی سپرده طلا را برای مشتریان صادر میکنند. این اوراق که دقیقا کارکرد طلا را دارد هم خطرات نگهداری طلا به صورت سنتی از جمله دزدی، حمل و نقل و … را ندارد و هم قدرت نقدشوندگی بالایی دارد.
صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا سرمایههای جمعآوری شده از مشتریان را، در گواهی سپرده سکه و طلا پذیرفته شده در بورس، سرمایهگذاری میکنند. حداقل ۷۰ درصد سرمایهگذاری این صندوقها در سکه طلا و اوراق مشتقه مبتنی بر طلا و مابقی در اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری میشود.
با توجه به اینکه خریداری طلا و سکه بهصورت فیزیکی ریسکهایی از قبیل احتمال سرقت، تقلب و … را دارا است و جهت پوشش این زیان، نیاز به هزینه وجود دارد سرمایهگذاران میتوانند این ریسکها را با سرمایهگذاری در صندوق طلا پوشش دهند.
نتیجه گیری
برای انتخاب بهترین صندوق سرمایه گذاری شما باید اول شرایط خود را بسنجید و با انتخاب بهترین حالت نوع صندوق سرمایه گذاری برای خود شروع به شناخت متولی صندوق ها کنید و براساس گذشته عملکرد صندوق ها کم ریسک ترین حالتی که به شما بیشترین سود را می تواند بدهد انتخاب کنید.
