مقالات

سهام عدالت

سهام عدالت چیست؟

اقتصاددانان همیشه بر لزوم خصوصی‌سازی و کمرنگ کردن نقش دولت تاکید داشته‌اند. این فرایند در ایران سرعت کمی داشت. در سال ۱۳۸۵ با یک برداشت و تفسیر جدید از اصل ۴۴ قانون اساسی، روند اعطای سهام به بخش خصوصی سرعت بیشتری گرفت و نام سهام عدالت در مباحث اقتصادی پررنگ‌تر شد. در راستای این طرح جدید، ۸۰ درصد سهام کارخانه‌ها و بنگاه‌های دولتی به بخش خصوصی واگذار شد. سبد سهام عدالت، شامل سهم‌های شرکت‌ها و کارخانه‌های خودروسازی‌، فولاد، معادن، بیمه، بانک، هواپیمایی، کشتیرانی، نیروگاه‌ها، مخابرات و نفت گاز می‌شد.

سهام عدالت شامل چه کسانی می شود؟

قبل از تخصیص سهم‌ها، اقشار کم‌درامد را دهک‌بندی کردند. به این ترتیب که ۴۲ میلیون نفر در قالب شش دهک از پایین‌ترین درامدها تا سطوح بالاتر دسته‌بندی شدند و به هر دهک، میزان خاصی سهم اختصاص داده شد. مشمولین این طرح، به شرح زیر هستند:

1- مددجویان کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی
2- روستاییان و عشایر
3- کارگران فصلی ساختمانی
4- گروه‌های کم‌جمعیت مانند خبرنگاران، زنان سرپرست خانوار، طلاب، خادمان مساجد و …
5- کارمندان و بازنشستگان دولتی، دستگاه‌های عمومی و بازنشستگان کشوری و لشکری

شاید الان این سوال برای شما پیش بیاید که سهام عدالت نسبت به روزهای اولیه چقدر افزایش ارزش داشته است که در قسمت ذیل می توانید به ارزش این سهام پی ببرید؛

به نقل از برنا : ارزش سهام عدالت یک میلیون تومانی بعد از گذشت 13 سال به حدود 13 میلیون و 900 هزار تومان رسیده و به همین نسبت ارزش سهام 532 هزار تومانی نیز 13.9 برابر (یعنی 7 میلیون و 394 هزار تومان) شده است.

از این رو سهام عدالت به دو دسته 1 میلیون تومانی و 532 هزار تومانی تقسیم می شود.

سهام تعلق گرفته به اکثر مددجویان مبلغ یک میلیون تومان بوده است و برای سایرین مبالغ کمتر. البته چند سال قبل دولت طی یک فراخوان به افرادی که برگه سهام آن ها کمتر از یک میلیون تومان بود این اجازه را داد که با پرداخت مابه التفاوت برگه های سهام تا یک میلیون تومان از این سهام برخوردار شوند.

نام شرکت‌های قرارگرفته در سبد سهام عدالت شامل ۳۶ شرکت بورسی و ۱۳ شرکت غیربورسی مشخص است.

شرکت‌هایی همچون آلومینیوم ایران (ایرالکو)، ایران خودرو، بانک‌های ملت، تجارت و صادرات ایران، سایپا، پالایشگاه‌های نفت بندرعباس، تهران، مارون، فولاد مبارکه اصفهان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، گل‌گهر و هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس از جمله شرکت‌های بورسی حاضر در سبد سهام عدالت هستند.

به طور مثال برای کسی که سهام کامل عدالت (سهام یک میلیون تومانی) را در اختیار دارد در صورت انتخاب روش مستقیم و پس از طی کردن فرآیند آزادسازی، سهامدار ۳۲ سهم از ایرالکو، ۶۱ سهم از ایران خودرو و ۴۰ سهم سایپا خواهند شد یا به طور مثال ۱۸۲۳ سهم از سهام بانک تجارت، ۱۴۲۷ سهم از سهام بانک ملت و ۱۲۷۶ سهم از سهام فولاد مبارکه اصفهان به آنها خواهد رسید.

آیا امروز امکان افزایش ارزش سهام عدالت به یک میلیون تومان وجود دارد؟

خیر. چنین امکانی وجود ندارد و مهلت افزایش ارزش سهام عدالت به یک میلیون تومان پس از پایان نیمه نخست سال ۱۳۹۶ پایان یافت.

عدم سوددهی شرکت‌های سهام عدالت، دلیل کاهش ۴۷۰ هزار تومانی سهام عدالت!

سازمان خصوصی سازی نیز با پاسخ به ۲۷ سوال پرتکرار درباره سهام عدالت، با طرح این پرسش که ” در برگه‌های سهام برخی مبلغ یک میلیون تومان درج شده در حالی که در سامانه مثلاً مبلغ ۵۳۲ هزار تومان سهام اختصاص داده شده. چرا؟ ” پاسخ داد: در ابتدای آغاز طرح توزیع سهام عدالت مقرر گردیده بود به هر یک از مشمولین تا سقف یک میلیون تومان و به هر خانوار ۵ نفره یا بیشتر تا سقف ۵ میلیون تومان سهام عدالت تخصیص داده شود و ثمن آن از سود شرکت‌های سرمایه پذیر سهام عدالت در طول ده سال مستهلک گردد اما میزان سود عایدی در طول ده سال جوابگوی میزان بدهی مشمولین نبوده است.

تفاوت سهم‌های ۵۳۰ هزار تومانی با ۴۹۰ هزار تومانی در چیست؟

این اختلاف ارقام در حالی است که برای اکثر مشمولین عادی، در مقدار سهام عدالت رقم ۵۳۰ و یا ۴۹۰ هزار تومانی نقش بسته است. علت این اختلاف ۴۰ هزار تومانی، سود شرکت‌های سهام عدالت در یکی از مقاطع است. این سود برای برخی واریز شد اما برای برخی خوش شانس‌تر به جای واریز به حساب، به مقدار سهام عدالت آنها افزوده شد.

در همین زمینه، صالح، رئیس سازمان خصوصی سازی گفت: برای مددجویانی که از تخفیف بهره مند بودند، عملاً سهام عدالت یک میلیون باقی ماند؛ اما ارزش سهام عدالت برای دیگر افراد رقم‌های ۴۹۰ هزار تومان و برای برخی دیگر نیز ۵۳۰ هزار تومان است.

وی ادامه داد: ممکن است سوال شود که تفاوت این دو در چیست؛ پاسخ این است که در یک مرحله زمانی، ۴۰ هزار تومان سود سهام عدالت برای برخی پرداخت شد و اما برای برخی دیگر به سهام آنها اضافه شد؛ بنابراین در سال ۹۵ میزان ارزش سهام ۱ میلیون تومانی به ۵۳۰ و ۴۹۰ تقسیم شد.

چرا از سال 85 تا 95 هیچ سود سهامی پرداخت نشد؟

با توجه به برنامه دولت در فرآیند توزیع سهام عدالت هیچ هزینه ای از مشمولان بابت این سهام دریافت نشد. در نتیجه سود سهام مربوط به 10 سال ابتدایی بعد از تخصیص این سهام به عنوان هزینه سهام برداشت شد. از سال 96 و با پایان این دوره 10 ساله پرداخت سود سهام شروع شده است و تاکنون سود سهام سالهای 96 و 97 پرداخت شده است. رئیس سازمان خصوصی سازی در اواسط اسفند 98 از مشخص شدن مبلغ علی الحساب سود سهام 98 خبر داده است و پرداخت این سود سهام در دستور کار این سازمان قرار گرفته است.

بر اساس مصوبه شورای عالی اجرای سیاست های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی، مقرر شده است که وارثان متوفیان مشمول سهام عدالت برای تسهیم و انتقال سهام و سود عایدی به وراث با ارائه گواهی انحصار وراثت به دفاتر پیشخوان دولت الکترونیک مراجعه کنند.

تکلیف دارندگان سهام عدالت که در این مدت فوت کرده‌اند، چه می‌شود؟

این فرآیند از مردادماه ۱۳۹۷ آغاز شده بود اما در هفته‌های اخیر و با توجه به بالاگرفتن بحث آزادسازی سهام عدالت روند انحصار وراثت و انتقال سهام عدالت متوفیان به وراث، موقتا متوقف شده است که قرار شده در هفته‌های آتی با ساز و کار مشخصی از سرگرفته شود.

آیا می توان سهام عدالت مشمولان را از آن ها خرید؟

در حال حاضر هیچ کدام از مشمولین قادر به خرید و فروش این سهام نیستند و هیچ سازوکاری برای این کار در نظر گرفته نشده است.

سخن آخر

سهام عدالت طرحی بود که در راستای خصوصی‌سازی و کمرنگ‌ کردن نقش دولت در اقتصاد اجرایی شد. در این طرح، سهام بعضی از شرکت‌ها و کارخانه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی دولتی به اقشار کم‌درامد جامعه تعلق گرفت. مدیریت این سهم‌ها را شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی به عهده گرفتند و سود، به صورت سالیانه به حساب مردم واریز می‌شد. امسال، فرایند آزادسازی سهام عدالت آغاز شده است و مردم می‌توانند انتخاب کنند که شخصا مدیریت پورتفوی خود را به عهده بگیرند و طیق زمان‌بندی اعلام‌شده، به خرید و فروش بپردازند.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *